Wtorek, 23 czerwca 2026, Imieniny: Albina, Wandy, Zenona PL EN | |

 

OBIEKTY


LUDZIE

INSTYTUCJE

WYSTAWY EGIPSKIE W MUZEUM ARCHOLOGICZNYM W POZNANIU

FINANSOWANIE

PATRONI HONOROWI

PATRONI MEDIALNI

MATERIAŁY PRASOWE

MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE

MATERIAŁY PROMOCYJNE ORAZ EDUKACYJNE

  1. Home
  2. Zaplanuj wizytę
  3. Wystawy Stałe
  4. Radość życia w blasku Ra
  5. REKONSTRUKCJA KAPLICY OFIARNEJ Z MASTABY MERIBA W GIZY

REKONSTRUKCJA KAPLICY OFIARNEJ Z MASTABY MERIBA W GIZY

Rycina z malowidłami z kaplicy ofiarnej mastaby należącej do Meriba (G-2100-I)  z publikacji K. R. Lepsiusa, Denkmäler aus Aegypten und Aethiopien wydanej w 1849 r.  ze zbiorów Dokumentenarchiv des Ägyptischen Museums und Papyrussammlung Berlin. (Lepsius 1849:  Bl. 20).

 

 

Na wystawie prezentowana jest także rekonstrukcja kaplicy ofiarnej z mastaby Meriba w Gizy. Grobowiec był częścią rodzinnego kompleksu grobowego złożonego z 3 mastab (G2100, G2100-I oraz G2100-II) znajdującego się na nekropoli zachodniej przy Wielkiej Piramidzie faraona Chufu. Grobowce należały do Meriba oraz jego rodziny, prawdopodobnie matki Sedit oraz córki Nensedżerkai. Merib był wysokim urzędnikiem z przełomu IV i V dynastii, a jego tytuły potwierdzają wysoką pozycję na dworze królewskim.  


Mastaba Meriba (G2100-I) był konstrukcją na planie prostokąta o powierzchni 22 x 14 metrów i wysokości blisko 5 metrów. Zbudowano ją z potężnych bloków wapiennych, a jej ściany nachylono do wnętrza pod kątem 70–75 stopni.  Pod konstrukcją naziemną wykuto dwie komory grobowe, do których dochodziły szyby mające wejścia na dachu. Niestety sam grobowiec, podobnie jak wiele mastab w tej części Gizy, został splądrowany w starożytności. Komory były w momencie odkrycia niemal puste i zawierały jedynie fragmentaryczne szczątki wyposażenia oraz nieliczne drobne przedmioty.

O ile pod względem architektury mastaba Meriba nie odbiega od innych grobowców zlokalizowanych na cmentarzysku, wyróżnia ją bogato zdobiona kaplica ofiarna. Kolorowe reliefy znajdowały się zarówno na ścianach jej wnętrza, jak i fasadzie wejścia oraz korytarzu. Ich tematyka jest typowa dla okresu Starego Państwa i wiąże się ściśle z kultem zmarłego i jego życiem w aświatach. Kaplica ofiarna służyła do kontaktu ze zmarłym – właścicielem mastaby. To tutaj składano ofiary, a ślepe wrota umieszczone na ścianach kaplicy umożliwiały kontakt ze zmarłym. 

Grobowiec Meriba został odkryty podczas Pruskiej Ekspedycji do Egiptu i Etiopii w latach 1842–1845, kierowanej przez niemieckiego badacza Karla Richarda Lepsiusa. W grudniu 1842 roku ekspedycja natrafiła na dekorowaną kaplicę ofiarną Meriba. Po jej odkryciu podjęto decyzję o przeniesieniu tej części mastaby do Berlina. Po uzyskaniu zgody władz egipskich w 1845 roku kaplica została przygotowana do transportu do Europy. 

Zrekonstruowaną kaplicę ofiarną z mastaby Meriba można obecnie podziwiać w berlińskim Neues Museum. Niestety już w pierwszych latach po odkryciu doszło do niemal całkowitej utraty pierwotnej polichromii. W efekcie reliefy na wapiennych blokach kamiennych są surowe i monochromatyczne. Na szczęście przed demontażem kaplicy i jej transportem wykonano dokumentację rysunkową i akwarelową, która do dziś stanowi jedyne świadectwo jej oryginalnego wyglądu.

To właśnie XIX-wieczne szkice i akwarele stały się podstawą do stworzenia w latach 1982–1984 w Berlinie kopii kaplicy w oparciu o oryginalne bloki kamienne. Jednak o ile układ architektoniczny i reliefy można było odtworzyć z dużą dokładnością, to kolorystyka przedstawień pozostaje częściowo hipotetyczna.  Kolory i odcienie użyte w zachowanej dokumentacji mogą się różnić od oryginału ze względu na inne wymogi ówczesnej nauki i sztuki kopiowania oraz ograniczeń stricte technicznych.

Fragment tej rekonstrukcji jako depozyt czasowy Staatliche Museen zu Berlin, Ägyptisches Museum und Papyrussammlung znajduje się obecnie w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu, gdzie poddany jest pracom konserwatorskim i naprawczym, aby umożliwić jego ekspozycję w ramach nowej wystawy stałej „Radość życia w blasku Ra”.  Już pod koniec roku zwiedzający będą mogli podziwiać rekonstrukcję północnej i zachodniej ściany kaplicy z mastaby Meriba w skali 1:1 z zachowaną oryginalną formą reliefów oraz układem przedstawień. Na ekspozycji zostanie zaaranżowana część wnętrza ze stołem ofiarnym, posagiem zmarłego oraz dwoma kolumnami. 

Ściana zachodnia i południowa kaplicy ofiarnej z mastaby Meriba  (G2100-I) po rekonstrukcji w salach wystaw Muzeum Archeologicznego w Poznaniu (przed konserwacją). Zdjęcię: A. Mączyńska.; K. Dolata-Goszcz