Piątek, 07 sierpnia 2026, Imieniny: Donaty, Olechny, Kajetana PL EN | |

 
  1. Home
  2. Projekty
  3. Projekty (2)

Księgi i skryptoria – XXII Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie

Księgi i skryptoria – XXII Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie

 

W dniach 6–7 czerwca 2026 roku już po raz dwudziesty drugi mieliśmy zaszczyt zorganizować Ogólnopolski Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie nad Wartą. Tematem tegorocznego wydarzenia były „Księgi i skryptoria” – miejsca, przedmioty i ludzie, dzięki którym przez stulecia utrwalano, kopiowano oraz przekazywano wiedzę kolejnym pokoleniom.

W czasach, kiedy dostęp do informacji jest niemal natychmiastowy, zaprosiliśmy uczestników Festiwalu do świata, w którym każda księga była owocem wielu miesięcy, a niekiedy nawet lat żmudnej pracy. Zanim pojawiły się drukarnie i wymienne czcionki, teksty przepisywano ręcznie na glinianych tabliczkach, papirusie, pergaminie oraz papierze. Każdą literę należało starannie nakreślić, a przygotowanie kart, atramentu, oprawy i zdobień wymagało wiedzy oraz doświadczenia wielu wyspecjalizowanych rzemieślników.

Szczególne miejsce w historii średniowiecznej książki zajmowały skryptoria. Określenie to mogło oznaczać zarówno pulpit przeznaczony do pisania, jak i całe pomieszczenie, w którym pracowali kopiści. Przepisywanie ksiąg było jednym z najważniejszych zadań podejmowanych przez średniowiecznych mnichów i mniszki. To w dużej mierze dzięki ich cierpliwości, pracowitości i poświęceniu do naszych czasów przetrwały dzieła literatury, nauki oraz filozofii średniowiecznej i antycznej.

Tematyka Festiwalu nabierała szczególnego znaczenia w przestrzeni dawnego opactwa cystersów w Lądzie. Klasztorne krużganki, kapitularz, kościół i Sala Opacka stały się miejscem wykładów popularnonaukowych, wystaw, koncertów oraz spotkań z autorami. Zaproszeni badacze opowiedzieli między innymi o twórczości Anonima zwanego Gallem, piśmiennictwie cystersów, historii klasztornych bibliotek i skryptoriów, dawnym drzeworycie oraz bibliotece lądzkiego opactwa.
Ważną częścią tegorocznej edycji były spotkania z autorami książek. Goście Festiwalu mogli spotkać się z Agnieszką Jankowiak-Maik, znaną jako „Babka od histy”, Anną Brzezińską oraz Pawłem Wakułą. Przygotowany program łączył literaturę naukową, historyczną i fabularną, oferując propozycje zarówno dla dorosłych czytelników, jak i dla najmłodszych uczestników wydarzenia.
Uczestnicy mogli również poznać dawne techniki związane z powstawaniem książek. W klasztornych krużgankach i na dziedzińcu działały pracownie dawnego druku, czerpania papieru, kaligrafii, drzeworytu, tworzenia witraży i puncowania. Dla dzieci przygotowano warsztaty „Małe Rękopisy – Wielkie Historie”, „Kącik Bajarza” oraz teatrzyk pacynkowy „O mnichu, diable i największej z ksiąg”.
Jak co roku Festiwal nie ograniczał się wyłącznie do wykładów i spotkań. W osadzie słowiańskiej na gości czekały obozowiska wojów, kramy rękodzielników, pokazy średniowiecznego rzemiosła, strzelanie z łuku, archeologiczna piaskownica oraz gra terenowa „Z liter księgi się składają”. Dużym zainteresowaniem cieszyły się turnieje wojów, finałowa bitwa oraz widowiskowa inscenizacja „Bitwa o Ląd”.
Festiwalowi towarzyszyła również muzyka dawna, tradycyjna i inspirowana dziedzictwem minionych epok. Na scenie wystąpiły zespoły Maniucha i Ksawery, Aždaja, Dziwoludy, Lity Taler oraz Małe TGD. W zabytkowym kościele zabrzmiał między innymi „Śpiew Cystersów” w wykonaniu Marcela Pérèsa i Schola Cantorum, muzyka zespołu Ensemble del Passato oraz autorski projekt Michała Jurkiewicza „Ludzie ptaki”.
Przez dwa czerwcowe dni Ląd ponownie stał się miejscem spotkania historii, archeologii, literatury, muzyki i żywego dziedzictwa. Wspólnie przypomnieliśmy sobie, że książka jest nie tylko nośnikiem zapisanych słów, lecz także świadectwem ludzkiej potrzeby zachowywania pamięci. Mamy nadzieję, że tegoroczna podróż do świata ksiąg i skryptoriów zachęciła uczestników Festiwalu do dalszego odkrywania historii pisma oraz do wielu przyjemnych chwil spędzonych z ulubioną lekturą.