Sobota, 15 grudnia 2018, Imieniny: Celiny, Ireneusza, Niny PL EN | |

Wystawy z cyklu: ?Bliskie Spotkania z...?


 

Przyjrzyj się! Co jest, co było, a co będzie? 

Wystawy czasowe w sali wystaw na parterze Pałacu Górków


Sprawdź co dla Ciebie mamy, co nadchodzi, a co już za nami!

Wystawy czasowe w podziemiach Pałacu Górków


Wystawa w podziemiu Pałacu Górków

Zobacz co jest teraz! Przeżyj jeszcze raz! Spójrz w przyszłość!

Sztuka Naskalna Afryki Północnej

Wystawa stała pt.” Sztuka Naskalna Afryki Północnej” poświęcona jest rytom i malowidłom Sahary wschodniej. Muzeum Archeologiczne w Poznaniu prowadziło badania nad sztuką naskalną na obszarze trzech państw – Algierii, Egiptu oraz Sudanu. Inicjatorem tych działań był ś.p. prof. Lech Krzyżaniak, który przez wiele lat pełnił funkcję dyrektora Muzeum.


Lech Krzyżaniak rozpoczął od badań w Tassili-n-Ajjer w Algierii, gdzie znajduje się jeden z największych kompleksów malowideł naskalnych w Afryce i na świecie. Najstarsze obrazy pochodzą prawdopodobnie sprzed ponad 10000 lat, najmłodsze zaś powstawały już w naszej erze. Prace prowadzone w rejonie skał Sefar pozwoliły udokumentować wiele niezwykłych malowideł, z tzw. Wielkim Bogiem na czele, którego fotografie można zobaczyć na niniejszej wystawie.


W połowie lat 80. XX wieku Lech Krzyżaniak zainicjował badania w Oazie Dachla w Egipcie, które kontynuowane są po dziś dzień. Poznańska misja działa w ramach Dakhleh Oasis Project – międzynarodowego i interdyscyplinarnego zespołu badawczego. Odkryte przez Polaków stanowiska ze sztuką naskalną są bogate zarówno w ryty prahistoryczne, jak i pochodzące z czasów faraońskich i późniejszych – arabskich. Szczególnie interesujące są neolityczne przedstawienia kobiet – unikatowe w skali sztuki całej Sahary – być może związane z kultem płodności.

Trzecim obszarem, na którym Muzeum prowadziło badania nad sztuką naskalną jest rejon IV katarakty na Nilu w Sudanie. Badania prowadzone już w XXI wieku pozwoliły nie tylko udokumentować liczne stanowiska z petroglifami, ale także pozyskać na własność głazy zawierające owe ryty. Stało się to dodatkową motywacją do stworzenia niniejszej wystawy. Zabytki, których przekazanie było formą podziękowania Sudanu dla polskich badaczy za udział w pracach ratunkowych w rejonie IV katarakty, przedstawiają przede wszystkim obrazy związane z pasterstwem. Ich wiek może sięgać nawet 4 tysięcy lat p.n.e.

Dzięki współpracy z licznymi placówkami naukowymi, których pracownicy badają sztukę naskalną Sahary wschodniej, na niniejszej wystawie można także zapoznać się z materiałami pochodzącymi z innych stanowisk, szczególnie Doliny Nilu. Poza ekspozycją zabytków zwiedzający mają do dyspozycji instalacje multimedialne, których zawartość przeznaczona jest zarówno dla dorosłych, jak i dzieci. Dla tych drugich przygotowano również głaz, który celowo pokryto wizerunkami zwierząt. Najmłodsi mogą za pomocą kalki i węgla posmakować pracy badacza sztuki naskalnej.

Wystawa powstała w miejscu ekspozycji „Sztuka naskalna Oazy Dachla. Egipska Pustynia Zachodnia”, która była czynna w muzeum w latach 2003 – 2010. Głaz z prahistorycznymi wizerunkami kobiet na jednym ze wzgórz oazy Dachla. VIII-IV tys. p.n.e. Egipt.
Malowidła naskalne z doliny Messiradiene w rejonie Tassili-n-Ajjer w Algierii. Motyw bydła jest niezwykle rozpowszechniony w Afryce Północnej, co wiąże się z pojawieniem się w neolicie nowego modelu gospodarki, jakim było pasterstwo.
Grupa badaczy prowadzona przez prof. Lecha Krzyżaniaka (w środku) w jednym ze schronisk skalnych w masywie Sefar. W tle malowidło z tzw. Wielkim Bogiem. Tassili-n-Ajjer, 1981 r.

Głaz z przedstawieniami bydła długorogiego i postaci ludzkiej. IV-II tys. p.n.e. Gamamiya, Sudan.
Pełne ruchu przedstawienie bojowego rydwanu zaprzężonego w konia w O. Messiradiene. II-I tys. p.n.e. Tassili-n-Ajjer, Algieria.
Tzw. Płaczące krowy z Terrarart. V-II tys. p.n.e. Tassili-n-Ajjer, Algieria.

Przedstawienie wielbłąda oraz inskrypcja w języku arabskim. Średniowiecze i czasy nowożytne. Oaza Dachla, Egipt.
Neolityczne wizerunki kobiet. Niewykluczone, że postacie te związane były z symboliką płodności. VIII-IV tys. p.n.e. Oaza Dachla, Egipt.
Petroglify przedstawiające postacie ludzkie, które wykonano w czasach Egiptu dynastycznego. Oaza Dachla, Egipt.

Ryty naskalne w rejonie IV katarakty na Nilu przedstawiające wielbłądy. Brak patyny na petroglifach sugeruje relatywnie niedawną datę powstania. Sudan.
Trzy przedstawienia bydła o rozłożystych rogach. IV-II tys. p.n.e. Rejon IV katarakty na Nilu, Sudan.
Wizerunek krowy, której zaznaczono umaszczenie oraz wymiona. IV-II tys. p.n.e. Rejon IV katarakty na Nilu, Sudan.

komisarz wystawy: dr Paweł Polkowski, zastępca: dr Małgorzata Winiarska-Kabacińska