Wtorek, 14 kwietnia 2026, Imieniny: Bernarda, Martyny, Waleriana PL EN | |

 
  1. Home
  2. QR kody Pradzieje Wielkopolski
  3. WCZESNA EPOKA BRĄZU -ODLEWNICTWO

WCZESNA EPOKA BRĄZU -ODLEWNICTWO

Wczesna epoka brązu to okres, w którym postęp w zakresie technologii przyczynił się do ważnych przemian w rozwoju społecznym. W Wielkopolsce trwała ona od ok. 2300 do ok. 1600/1400 r. przed Chrystusem i podobnie jak na innych obszarach Europy, ze względu na przyczyny i tempo zachodzących wtedy procesów, można by ją nazwać okresem pierwszej w dziejach „gorączki złota”.

Wraz z zastosowaniem na szeroką skalę nowego metalu – brązu, powstałego ze stopu miedzi i cyny i rosnącym zapotrzebowaniem na wyroby z tego surowca, zaczął się bowiem rozwijać nowy typ społeczeństwa, o nieznanej dotąd strukturze wewnętrznej - z wykształconą grupą stabilnych elit.

Po raz pierwszy brąz pojawił się w czwartym tysiącleciu przed Chrystusem na Bliskim Wschodzie. Stamtąd umiejętność jego wytopu dotarła do Europy, w tym również do Polski, dokąd napłynęła od strony Kotliny Karpackiej. Na terenie Wielkopolski surowiec brązowy był w użyciu w drugiej połowie III tys. przed Chrystusem.

Nowy metal, twardszy od dotychczas używanej miedzi, aczkolwiek trudniejszy w obróbce, upowszechnił się dość szybko i stopniowo zdominował przedmioty kamienne, krzemienne, miedziane czy też wykonywane z surowców organicznych.

Umiejętność wytopu brązu nie należała do najłatwiejszych. Przyjrzyjmy się jej z bliska. Pracownie odlewnicze, wyposażone były w odpowiednie do tego celu narzędzia. Miedź i cynę topiono w specjalnych tyglach glinianych, następnie płynny metal wlewano do form odlewniczych.

Znano dwa rodzaje form: kamienne - do wielokrotnego użycia oraz jednorazowe, wykonane z gliny.

Prezentowany na wystawie fragment formy pierwszego typu odkryto na osadzie obronnej w Bruszczewie koło Kościana.

Forma ta służyła do produkcji bransolet. Z kolei formy gliniane wykorzystywano podczas odlewania w tzw. technice na wosk tracony.

Z wosku wykonywano model przyszłego przedmiotu, po czym oblepiano go gliną i wypalano. Podczas wypału wosk znajdujący się wewnątrz topił się i wypływał przez specjalny otwór.

Do powstałej w ten sposób pustej formy wlewano roztopiony metal. Odlany przedmiot wydobywano z formy poprzez jej rozbicie. W większości przypadków przedmiot nie był jeszcze gotowy.

Trzeba było usunąć szwy odlewnicze oraz wygładzić nierówności przy pomocy kamiennych osełek, a niekiedy również ozdobić. Taką metodą odlano np. figurkę wołków, stojącą obok po lewej stronie.